En kısa hali şu: zorunlu trafik sigortası karşı tarafın zararını öder, kasko sizin aracınızın zararını. İkisi rakip değil; biri kanunen zorunlu, diğeri isteğe bağlı ve tamamen farklı bir riski kapatıyor. Karışıklık da, ayrıntıdaki üç dört maddeden çıkıyor.
Zorunlu trafik sigortası ne yapar?
Adı üstünde: zorunludur. Trafiğe çıkan her motorlu araçta olmak zorundadır; olmazsa idari para cezası kesilir ve araç trafikten men edilebilir.
Kusurlu olduğunuz bir kazada karşı tarafın zararlarını karşılar:
- Karşı aracın maddi hasarı
- Karşı taraftaki kişilerin bedeni zararları (tedavi, sakatlık, ölüm halinde destekten yoksun kalma)
- Zarar gören aracın değer kaybı
Karşılamadıkları da net: kendi aracınızın hasarı, kendi bedeni zararınız (bunun için ferdi kaza teminatı gerekir), çalınma, yanma.
Kimsenin okumadığı satır: limit
Trafik sigortasının ödemesi poliçenizde yazan limitlerle sınırlıdır — araç başına maddi hasar limiti, kişi başına ve kaza başına bedeni zarar limitleri ayrı ayrı yazar. Limitin üzerindeki tutarı sigorta değil, siz ödersiniz.
Somut örnek: yüksek segment bir araca kusurlu şekilde çarptınız ve onarım bedeli, poliçenizdeki araç başına maddi hasar limitini aştı. Aradaki farkı kendi cebinizden ödemek zorundasınız; karşı taraf isterse icraya gider. Aynı durum ağır yaralanmalı kazalarda çok daha büyük rakamlarla karşınıza çıkar.
Çözümü var: İhtiyari Mali Mesuliyet (İMM) teminatı. Kaskoya eklenen bu teminat, zorunlu trafik sigortasının limitini aşan kısmı devralır. Yıllık maliyeti genelde küçüktür; koruduğu risk büyüktür. İMM'yi "sınırsız bedeni" seçenekli alan sürücüler, en kötü senaryoyu büyük ölçüde kapatmış olur.
Kasko ne yapar?
Kasko isteğe bağlıdır (kredili/rehinli araçlarda banka şart koşabilir) ve kendi aracınızı korur. Standart kasko poliçesinin temel teminatları:
- Çarpma, çarpışma, devrilme (kusurlu olsanız bile)
- Yanma
- Çalınma ve çalınmaya teşebbüs
- Üçüncü kişilerin kötü niyetli hareketleri (çizilme, kırılma gibi)
Bunların üstüne poliçeye eklenebilen teminatlar: deprem-sel-fırtına gibi doğal afetler, terör, cam kırılması, ikame araç, yol yardım ve çekici, mini onarım, hukuksal koruma, anahtar kaybı, kişisel eşya, İMM. Kasko dediğiniz şey aslında bir teminat listesidir; iki şirketin "kasko" poliçesi arasında ciddi fark olabilir. Fiyata değil, teminat listesine bakın.
Senaryo senaryo kim öder?
| Durum | Zorunlu Trafik Sigortası | Kasko |
|---|---|---|
| Kusurlu şekilde önümdeki araca çarptım — karşı araç | Öder (limite kadar) | Ödemez |
| Kusurlu şekilde çarptım — kendi aracım | Ödemez | Öder |
| Bana arkadan çarptılar, karşı taraf kusurlu | Karşı tarafın trafik poliçesi öder | İsterseniz kendi kaskonuzdan da onarabilirsiniz |
| Aracım çalındı | Ödemez | Öder |
| Park halindeyken çizdiler, fail belli değil | Ödemez | Öder (kötü niyetli hareketler teminatı) |
| Selde araç su aldı | Ödemez | Doğal afet teminatı varsa öder |
| Karşı aracın hasarı limitimi aştı | Limite kadar öder | Kaskoda İMM varsa aşan kısmı öder |
Kaskonun ödemediği haller
En çok şaşırtan başlıklar:
- Alkol veya uyuşturucu etkisi altında yapılan kaza kaskoda teminat dışıdır. Aynı durumda trafik sigortası karşı tarafa öder, sonra size rücu eder — yani parayı sizden geri ister.
- Sürücü belgesiz veya araç sınıfına uygun olmayan ehliyetle kullanım, aynı şekilde rücu sebebidir.
- Kasıtlı hasar, yarış, aracın taşıma kapasitesinin fahiş aşımı.
- Poliçede yazılı muafiyet tutarı: hasarın o kısmını her halükarda siz ödersiniz.
Bir de pert (tam hasar) konusu var: onarım bedeli aracın rayiç değerinin poliçede yazan oranını aşarsa araç pert sayılır ve size onarım değil, rayiç bedel ödenir. Sovtaj (hurda) değeri poliçedeki düzenlemeye göre size veya şirkete kalır.
Peki hangisi size lazım?
Trafik sigortası tartışmaya açık değil — zaten zorunlu. Asıl karar kaskoda:
- Araç değeri, sizin karşılayamayacağınız bir tutarsa kasko şart.
- Aracınız çok eski ve piyasa değeri düşükse, kasko primi ile aracın bedelini karşılaştırın; dar kasko (sadece çarpma/çalınma gibi seçili teminatlar) daha mantıklı olabilir.
- Araç değeri düşük olsa bile İMM'yi atlamayın. Kendi aracınızın bedeli küçüktür ama çarpabileceğiniz aracın bedeli sınırsızdır.
Kaza anında ne yapacağınızı kaza sonrası ilk 24 saat ve kaza tespit tutanağı yazılarımızda ayrıntılı anlattık.
Anadolu Sigorta, HEPİYİ Sigorta ve Doğa Sigorta ile çalışıyoruz; üç şirketin teminat listelerini yan yana koyup aracınıza gerçekten uyan poliçeyi seçmek için Pendik'teki ofisimize bekleriz.