DASK için sorulan soru hep aynı: zorunlu mu, yaptırmazsam ne olur? Kısa cevap: zorunlu, ama yaptırmadığınız için kapınıza ceza makbuzu gelmez. Bedelini, ona ihtiyacınız olduğu gün ödersiniz. Aradaki farkı anlamak, kararınızı değiştirir.
DASK nedir, neyi öder?
DASK — Zorunlu Deprem Sigortası — depremin binanıza verdiği fiziksel zararı, poliçedeki teminat limitine kadar karşılar. Kapsamına şunlar girer:
- Binanın temelleri, taşıyıcı sistemi, ana duvarları
- Çatı ve bacalar, merdivenler, sahanlıklar, koridorlar
- Asansörler, bahçe duvarları, istinat duvarları
- Depremin doğrudan sonucu olan yangın, infilak, tsunami ve yer kayması zararları
Ödeme, poliçedeki azami teminat tutarıyla sınırlıdır. Bu tutar her yıl güncellenir ve yapı birim maliyeti × brüt metrekare üzerinden hesaplanır. Yani DASK, evinizin piyasa değerini değil, yeniden inşa maliyetini sigortalar; güncel azami teminat tutarını acentenizden ya da DASK'ın kendi sitesinden teyit edin.
DASK neyi ödemez? (Herkes burada yanılıyor)
Bu listeyi bilmeden DASK yaptırmak, yanlış bir güven duygusu yaratıyor. DASK şunları karşılamaz:
- Ev eşyanız. Beyaz eşya, mobilya, elektronik, kıyafet — hiçbiri.
- Enkaz kaldırma masrafları.
- Kira kaybı, alternatif konut ve iş yeri masrafları, iş durması, kar kaybı.
- Bedeni zararlar ve manevi tazminat.
- Deprem dışındaki riskler: su baskını, hırsızlık, yangın (deprem kaynaklı değilse), komşudan gelen su.
Yani deprem sonrası ayakta duran ama içi dökülmüş bir daire için DASK size bina hasarını öder, evinizi yeniden döşemez, kirada oturacağınız süreyi finanse etmez. Bunun için konut sigortası gerekir; ikisi birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır.
Kimler için zorunlu?
DASK, tapuya kayıtlı ve konut olarak kullanılan binalar ile bu binaların içindeki bağımsız bölümler için zorunludur — belediye sınırları içindeki meskenler, mesken binası içindeki iş yerleri ve büro nitelikli bölümler dahil.
Kapsam dışında kalanların başlıcaları: kamu kurumlarına ait binalar, köy yerleşim alanlarındaki yapılar, tamamen ticari veya sınai amaçlı binalar (fabrika, depo gibi) ve ilgili mevzuata aykırı, projesiz/ruhsatsız inşa edilmiş binalar. Ruhsatsız yapıya poliçe düzenlenmemesi kritik bir ayrıntı: kaçak katı olan binalarda hasar anında tartışma çıkabiliyor.
Yaptırmazsanız gerçekte ne olur?
Doğrudan bir idari para cezası yok. Ama:
- Tapu işlemi yapamazsınız. Satış, devir, ipotek — DASK poliçesi olmadan işlem tamamlanmaz.
- Elektrik, su ve doğalgaz aboneliği açtıramazsınız. Yeni abonelikte DASK poliçesi aranır.
- Deprem sonrası devlet desteğinin kapısı kapanır. Zorunlu deprem sigortası kapsamına giren binalar için, sigorta yaptırmamış olanlara afet konutu tahsisi gibi devlet destekleri sağlanmaz. Depremin ertesi günü elinizde kalan tek belge, yaptırmadığınız poliçe olur.
- Aidat/kredi süreçleri tıkanır. Konut kredisi kullanacaksanız banka DASK'ı zaten şart koşar.
Özetle ceza değil; kapıların tek tek kapanması.
Kiracı mı, ev sahibi mi yaptırır?
Poliçe binayı sigortaladığı için sorumluluk mal sahibinindir ve tazminat da mal sahibine ödenir. Uygulamada abonelik işlemleri sırasında poliçeyi çoğu zaman kiracı yaptırıyor — bu geçerli bir poliçedir, ancak hasar ödemesi yine ev sahibine gider. Kiracının kendi eşyasını korumak istiyorsa yapması gereken şey DASK değil, eşya teminatlı konut sigortasıdır.
Poliçeyi güncel tutun
Prim; binanın bulunduğu deprem risk bölgesi, yapı tarzı (betonarme/diğer), inşa yılı, toplam kat sayısı ve brüt metrekare üzerinden hesaplanır. İnsanların en sık yaptığı hata, ilk poliçedeki yanlış metrekareyi yıllarca aynen yenilemek. Eksik metrekare, hasarda eksik ödeme demektir. Poliçenizdeki brüt alanı tapunuzla bir kez karşılaştırın; iki dakikalık iş, deprem gününde çok şey değiştirir.
Ayrıca poliçede belirtilen bir muafiyet oranı vardır (halen sigorta bedelinin %2'si); hasarın bu kısmı sigortalıya aittir.
DASK poliçenizin metrekaresini kontrol ettirmek ya da eksik kalan eşya teminatını konut sigortasıyla tamamlamak isterseniz, Pendik'teki ofisimize uğrayın; hangi teminatın gerçekten işinize yaradığını beraber gözden geçirelim.